Vanuit de deuropening zie je een gezin aan tafel zitten voor het avondeten: moeder, een tienerzoon en vader. De moeder en zoon kijken bezorgd naar de vader, de zoon heeft zijn liefdevol hand op zijn vaders hand.

Gesprektips

Praten over psychische klachten helpt. Je begrijpt elkaar beter en kunt je zorgen met elkaar delen. Maar, het kan best lastig zijn. Dus hoe begin je? En wat kun je zeggen als iemand jouw klachten niet begrijpt? Of andersom: wat kun je als omstander vragen als je je zorgen maakt om iemand? Lees de 8 korte gesprekstips en lees hoe de tips jou kunnen helpen. 

  1. Stel open vragen
    ‘Hoe gaat het vandaag?’ of ‘Waar loop je op dit moment tegenaan?’
  2. Let op je eigen grenzen
    ‘Op die vraag geef ik liever geen antwoord.’
  3. Durf (door) te vragen
    Hoe gaat het nu écht met je?’ of ‘Hoe ging het de laatste tijd?’. 
  4. Wees duidelijk
    ‘Ik heb de laatste tijd last van …’ of ‘Ik heb therapie, want …’
  5. Oordeel niet
    ‘Ik merk dat je somber bent, klopt dat?’
  6. Omschrijf je psychische klachten
    ‘Ken je dat angstige gevoel van als je een presentatie geeft? Dat heb ik elke dag.’
  7. Vraag naar de behoefte van de ander
    ‘Hoe kan ik er voor je zijn?’ of ‘Welke vraag wil je dat ik stel?’
Twee jonge vrouwen wandelen samen door het bos

8. De allerbelangrijkste tip: doe het samen

Bij een gesprek zijn twee personen betrokken. Bekijk de tips die jou kunnen helpen. En maak bijvoorbeeld samen een wandeling. Het is wetenschappelijk bewezen dat er tijdens het wandelen stofjes vrijkomen die je een geluksgevoel geven. Ook is het fijner om te praten terwijl je naast iemand loopt.

Tips voor als je wil praten met iemand met psychische klachten

Tip 1: Stel open vragen

Door het stellen van open vragen geef je iemand de ruimte om zelf na te denken en te kiezen welke kant het gesprek opgaat. Open vragen zijn vragen die je niet met ja of nee kunt beantwoorden. Ze beginnen met wie, wat, waar, wanneer of hoe? Zoals ‘Hoe voel je je vandaag?’ of ‘Waar loop je op dit moment tegenaan?’

Tip 2: Durf (door) te vragen

Als iemand zijn of haar psychische aandoening met je durft te bespreken, kost dat lef. Maar hierop reageren kan ook spannend zijn. Het is immers een persoonlijk onderwerp. Als de ander er op dat moment liever niet over doorpraat, kan hij of zij dat zelf aangeven. Probeer dan op een later moment gerust nog eens door te vragen. Bijvoorbeeld als iemand met psychische klachten zegt dat het goed gaat en je het gevoel hebt dat het niet zo is. Je kunt dan vragen stellen als ‘Hoe gaat het nu écht met je?’ en ‘Hoe ging het de laatste tijd?’. Er zijn geen foute vragen, vragen betekent interesse. Niets vragen is erger. 

Tip 3: Oordeel niet

Probeer goed te luisteren naar je gesprekspartner en stel vragen zonder te oordelen. Dit kun je bijvoorbeeld doen door de situatie zonder mening en zo specifiek mogelijk te beschrijven. Denk aan zinnen als ‘Ik merk dat je somber bent, klopt dat?’ of ‘Ik zie dat het je raakt, is dat zo?’. Wil je je gevoel erbij uiten? Doe dat dan in de ik-vorm, bijvoorbeeld door te zeggen ‘Ik vind het verdrietig voor je …’ of ‘Ik heb het gevoel dat het moeilijk voor je is om …’.

“Het gaf me rust en ademruimte dat ik altijd bij Joanne terecht kon. Ik was haar vriendin, niet iemand die ziek was of een beetje doordraaide.” - Jorinde over haar depressie

Tip 4: Vraag naar de behoefte van de ander

Stel geïnteresseerde vragen en vraag of iemand ergens behoefte aan heeft. Denk aan ‘Hoe kan ik er voor je zijn?’, ‘Welke vraag wil je dat ik stel?’ of ‘Heb je hulp nodig?’. Pas wel op met tips. Ook al bedoel je het goed. Tips en adviezen kunnen de ander het gevoel geven dat de psychische aandoening makkelijk op te lossen is. Het belangrijkste is dat je luistert.

Tips voor als je wil praten over je psychische klachten

Tip 1: Let op je eigen grenzen

Bedenk van tevoren wat je wel en niet kwijt wil en aan wie. Aan familie en vrienden wil je misschien meer vertellen dan aan collega’s. Beantwoord je een vraag liever niet? Geef dat dan bijvoorbeeld aan met een luchtig ‘Dat houd ik liever voor mijzelf’ of ‘Ik vind het niet prettig om het hierover te hebben’. 

Wat vertel je wel, wat vertel je niet? Op samensterkzonderstigma.nl krijg je hulp bij het op een rij zetten van alle afwegingen.

Tip 2: Wees duidelijk

Hoe onduidelijker je over je psychische klachten bent, hoe lastiger het voor een ander is om te begrijpen wat je bedoelt. Wees daarom duidelijk en eerlijk. Bijvoorbeeld door te zeggen ‘Ik heb de laatste tijd last van …’ of ‘Ik heb therapie, want …’.

Tip 3: Omschrijf je psychische klachten

Voor je gesprekspartner kan het best lastig zijn om jouw psychische klachten te begrijpen. Omschrijven kan helpen. Heb je bijvoorbeeld een angststoornis? Denk dan eens aan een situatie die anderen ook eng vinden en benoem die. Zoals: ‘Ken je dat angstige gevoel van als je in een achtbaan gaat of een presentatie geeft? Ik voel mij bijna elke dag zo.’