Tember en Nina, twee jonge vrouwen, zitten op een trap en kijken naar de camera
© Iris Planting

Tember over depressie

Wat als je last hebt van een depressie, of iemand in je omgeving hebt die daaraan lijdt? Praten helpt, weten de vriendinnen Tember (32) en Nina (31) uit eigen ervaring. Hoe lastig het ook is om erover te praten en hoe uitzichtloos de situatie ook is: het gesprek aangaan, is altijd een goed idee.

Twee beste vriendinnen die besluiten om samen in een huis te gaan wonen: dat moet één groot feest worden. Bij Tember en Nina verliep dat anders. Tember trok zich vaak terug op haar eigen kamer en maakte een sombere indruk.

Nina vertelt: “Ik had wel door dat er iets aan de hand was, maar had geen idee van de ernst van de situatie. Soms vroeg ik weleens: je hebt een slecht humeur, wat is er? Maar dan wimpelde ze dat af en zei ze dat ze moe was, of een rotdag op werk had gehad.”

Erover praten durfde ik niet. Ik was bang dat ze me voor gek zouden verklaren, een aansteller.

Lees meer over fabels en feiten

Gevoelens verbergen

Tember beaamt dat ze goed was in het verborgen houden van haar gevoelens. “Ik heb sinds mijn puberteit last van depressieve periodes. Lang heb ik gedacht dat het bij mijn karakter hoorde, dat ik gewoon een somber persoon was. Ik snapte mezelf niet, dus hoe zou ik dat aan een ander moeten uitleggen?”

Voor de buitenwereld zo normaal mogelijk doen: Tember werd er een ster in. “Ik voerde een showtje op. Ik ging naar mijn werk, sprak met mensen af. Niemand wist dat ik de uren daarvoor had gehuild en dat ik dat thuis opnieuw zou gaan doen. Erover praten durfde ik niet. Ik was bang dat ze me voor gek zouden verklaren, een aansteller.”

Tember en Nina

TEMBER: Ik ben Tember, ik woon samen met mijn beste vriendin
en ik heb tien jaar lang geworsteld met depressies.
NINA: Mijn naam is Nina. Vanaf dat ze mijn huisgenoot werd,
werd ik haar luisterend oor en kon ze met mij het gesprek aangaan.

(Tember en Nina praten terwijl ze een wandeling maken.)

RUSTIGE MUZIEK

NINA: Vond je het eng om er met mij over te praten?
De eerste keer? Ja.
Alleen, ook door jouw reactie, door jouw open houding,
was het de keren erna niet meer moeilijk.
Ik had ook niet de behoefte dat iemand me helemaal zou gaan ontleden
en een soort halve psycholoog wilde spelen, die had ik al.
Ik wilde het liefst gewoon dat je luisterde en dat voelde je goed aan.
Waar was je bang voor?

(Ze lopen langs een gracht.)

Ik was bang dat jij er niet meer zou zijn.
Ik hield er wel onderbewust ook rekening mee.
Ja, dat lijkt mij heel pijnlijk.
Nou, nee, dat was zeker niet leuk.
Dat was, denk ik, wel het moeilijkste van wat ik ervan heb meegemaakt.
Was je bang dat ik je gek zou vinden?

(Ze steken de straat over.)

Ja, ik was bang dat je me gek zou vinden, ik was bang dat je me zielig zou vinden,
dat je me een aansteller zou vinden, dat je me niet zou begrijpen.
Daar was ik allemaal bang voor, maar je hebt me niet het idee gegeven dat je me gek vond.
Nee, dat vond ik ook niet.
TEMBER: Waar ben je het meest van geschrokken?
Dat je er al zo lang mee zat, zonder het ook maar te zeggen.
Ben je eerlijk geweest tegen mij over je depressie?
Ik heb wel dingen achtergehouden.
Ja, zeker. Je hebt op dat moment nooit aan mij verteld
dat je er ook wel aan gedacht had om er een eind aan te maken.
Nee, en dat heb ik niet verteld omdat ik je niet bang wilde maken.
Ik voelde me al stom genoeg dat ik me niet goed voelde,
dus laat staan dat ik wilde dat iemand anders zich zorgen om mij ging maken,
laat staan de mensen waar ik het meest om geef.
Heb je getwijfeld of je me wel zou kunnen helpen?
Ja, nou, eigenlijk wist ik wel een beetje zeker dat ik je niet echt kon helpen.
Ik kon je in ieder geval niet verder helpen.
-Nee, je kon er zijn.
Ik kon er alleen zijn en het aanhoren.
NINA: Is er nog iets wat je aan mij kwijt wilt?
Dat ik blij ben dat jij er was.
Als ik in die tijd alleen had gewoond of het alleen had moeten doen,
ik weet niet of ik dat had gekund.

(Nina geeft Tember een knuffel. Beeldtekst: Deze video is gemaakt in opdracht van de Rijksoverheid. Het logo van Hey, het is oké. Met daaronder: Het is oké, maak het bespreekbaar. www.heyhetisoke.nl.)

DE RUSTIGE MUZIEK EBT WEG

De drempel over

Dat Tember uiteindelijk toch het gesprek aanging met Nina, had twee redenen. “Ik belandde in de ergste depressie ooit. Tijdens die periodes voelde ik me altijd al verloren, machteloos en verdrietig, maar deze keer ging het licht uit. Ik had suïcidale gedachtes en begreep dat als ik geen hulp zou zoeken, dit het einde zou zijn.”

Daarnaast hielp de houding van Nina Tember over de drempel heen om over haar depressie te praten. “Op een avond heb ik al mijn moed verzameld en het Nina verteld. Van tevoren was ik bang dat ze me niet zo begrijpen. Maar omdat ze zo rustig bleef, kreeg ik het vertrouwen dat het oké was om dingen te delen. Vanaf dat moment begon ik dat vaker te doen. Er viel een last mijn schouders.”

Oogje in het zeil

Nina herinnert zich het moment dat Tember haar in vertrouwen nam. “Ik schrok ervan, vooral van het feit dat ze er al zo lang mee rondliep. En dat ze het zo goed verborgen had weten te houden, terwijl het zo ernstig was. Ergens voelde ik me opgelucht dat ze het in ieder geval vertelde, want een gesprek is toch een eerste stap om er iets aan te doen.

Tember: “Gelukkig reageerde Nina heel rustig en nam ze me serieus. Het ergst wat je op zo’n moment kan doen, is zeggen: het komt wel goed. Het kómt niet zomaar goed. Ik had hulp nodig.”

Wat je kunt doen voor iemand die aan een depressie lijdt, is: er zijn. Dat is het meest liefdevolle dat je kunt doen.

Bekijk alle gesprekstips

Ruimte om te vertellen

Nina gaf Tember de ruimte om beetje bij beetje dingen te vertellen. “Ik wilde haar dat vertrouwen geven, in plaats van steeds vragen op haar af te vuren als ze terugkwam van therapie of aan nieuwe medicijnen begon. Maar ik worstelde daar wel mee. Vaak vroeg ik me af of ik het wel goed deed, of ze iets aan me had. Ook maakte ik me zorgen: ik was bang haar te verliezen. Wat moest ik dan, zonder haar?”

Die gevoelens uitte Nina niet. “Ik wist dat ze daar niets aan zou hebben. En ik was tegelijkertijd hoopvol dat ze er doorheen zou komen. Dus ik was vastberaden er voor haar te zijn. Mijn eigen zorgen bespreken, zou haar niet verder helpen.”

Tember: “Nina voelde mij heel goed aan. Haar relaxte en toegankelijke houding maakte dat ik steeds meer durfde te delen. Juist omdat het er niet altijd over hoefde te gaan. De zeldzame momenten dat ik me goed genoeg voelde om in de woonkamer te zijn, hielden we het luchtig. Maar ik wist dat Nina een oogje in het zeil hield. Dat gaf me heel veel steun.”

Onzichtbare pijn

In ons land krijgt bijna 1 op de 2 Nederlanders op enig punt in het leven te maken met een psychische aandoening. Klachten nemen in deze tijd van onzekerheid vaak toe. Erover praten helpt altijd, maar het kan voor omstanders lastig zijn het gesprek aan te knopen.

Ook Nina vond dit soms lastig. “Elke situatie is anders, elke depressie is anders. Maar je wil niet op een landmijn stappen. De ander ruimte en vertrouwen geven, zich veilig laten voelen, is het eigenlijk enige dat je kunt doen. Ik probeerde zo goed mogelijk aan te voelen waar Tembers behoefte lag.”

Nina probeerde vooral Tembers schuldgevoel over haar depressie weg te nemen. Tember: “Ik was lichamelijk gezond, maar was tot niks in staat omdat het mentaal niet goed zat. Mijn pijn was onzichtbaar. Daar schaamde ik me voor. Nina oordeelde niet, maar liet me in mijn waarde.”

Praten helpt altijd

Tember: “Wat je kunt doen voor iemand die aan een depressie lijdt, is: er zijn. Dat is het meest liefdevolle dat je kunt doen. Laat merken dat je wil luisteren en voel je niet afgewezen als diegene nog niet klaar is om te praten. Pak een stofzuiger of vul de koelkast als iemand niet in staat is zijn bed uit te komen, pak iemands hand vast, verdwijn niet uit het zicht. En heb geduld.”

Nina vult aan dat er altijd mensen te vinden zijn die naar je willen luisteren als je mentale klachten hebt. “Voel je niet afgewezen als iemand je niet begrijpt, maar ga door naar de volgende. Er zijn heel veel mensen die wél willen luisteren en je kunnen helpen.”

“Praten helpt écht,” vervolgt Tember. “Al die tijd dat ik er niet over praatte, zat ik vast in mijn hoofd. Als je depressief bent, zijn dat heel irrationele gedachtes. Nu ik erover praat, merk ik dat ik er steeds beter mee om kan gaan. Het gaat nu al lange tijd goed met me, langer en beter dan ooit. Dus praat erover, want het ligt niet aan jou. Nooit. Maak van je hart geen moordkuil.”

Vanuit de deuropening zie je een gezin aan tafel zitten voor het avondeten: moeder, een tienerzoon en vader. De moeder en zoon kijken bezorgd naar de vader, de zoon heeft zijn liefdevol hand op zijn vaders hand.

Wil jij ook net als Tember en Nina het gesprek aangaan over psychische klachten?

Bekijk dan de gesprekstips

Een foto van een jonge vrouw met blond haar en blauwe ogen die naar links kijkt met struiken op de achtergrond met een roze spreekwolkje met de tekst 'HEY'.

‘Ik begroette mensen met een glimlach, maar diep van binnen voelde ik mij verward en rusteloos.’

Jorinde over depressie

Geel spreekwolkje met de tekst 'stemmingsstoornissen en depressies' in witte letters

Alles over stemmingsstoornissen en depressies

Lees meer over de aandoening en signalen