Lisa en Sascha over de feestdagen

Het einde van het jaar zou leuk moeten zijn. Het is een periode vol borrels, activiteiten met vrienden en familie en andere gezelligheden. Maar de feestdagen zijn niet voor iedereen alleen maar leuk. Als je je niet oké voelt, kan het net allemaal te veel zijn. Iets wat Sascha en Lisa maar al te goed weten. Hoe gaan ze hiermee om? 

Twee meiden praten met elkaar.
Afbeelding ter illustratie - niet de geïnterviewden

Als iedereen om je heen in de feestsfeer zit, is het best lastig om te zeggen dat jij je eigenlijk helemaal niet zo feestelijk voelt. Zo vertelt Sascha (22): “Ik wil de feestdagen niet verpesten voor mijn familie.

Ik ben heel perfectionistisch en leg de lat hoog voor mezelf. Daar leer ik steeds beter mee om gaan. Maar áls ik me dan weer even beter voel, val ik snel in oude patronen. Ik ga dan voor de volle 100 procent. En doe lange tijd te veel. Met somber weer zoals nu, en als alles teveel is, knapt er iets bij mij. Het voelt alsof ik faal.

Hoe lastig ik het ook vind: ik heb mijn ouders toch verteld hoe het gaat. En dat ik tegen de feestdagen op zie, omdat ik bang ben dat ik het niet kan opbrengen om de hele avond gezellig te zijn.  Want wat doe je dan? Ga je het dan faken? Het is makkelijker ‘meedraaien’ als het goed met je gaat. Maar ik weet dat het niet de oplossing is. Het geeft alleen maar meer stress. Gelukkig reageerden mijn ouders heel begripvol. Ze geven mij het gevoel dat ik er niet alleen voor sta.”

Met somber weer zoals nu, en als alles teveel is, knapt er iets bij mij. Het voelt alsof ik faal.

Kijk wat werkt

Ook Lisa (25) praat met haar ouders en vriend eerlijk over hoe ze zich voelt. “Ik ben iemand die normaal gesproken alles uit het leven haalt. Ik ben overal bij en maak van alles een feestje. Maar de laatste tijd gaat het niet zo lekker met mij. Dit komt door onverklaarbare fysieke klachten. Hierdoor kan ik niet alles en dat brengt ook de nodige mentale uitdagingen met zich mee. Ik moet nu bewuste keuzes maken. En dat is best een omschakeling.” 

In deze feestmaand vindt Lisa dat nog lastiger: “Een ouderwets oud en nieuw feestje of een rondje Nederland om bij alle familie langs te gaan, zit er voor mij niet in. Dat kost me veel te veel energie. Ondanks dat ik weet dat het de juiste keuze is, vind ik het wel lastig om daarmee om te gaan. Hierover praten helpt. Ik merk dan dat ik er niet alleen voor sta. Zo hebben we samen gekeken hoe we deze kerst ook voor mij toch leuk kunnen maken. We gaan de kerst nu bij mijn vriend en mij thuis vieren. Zodat ik mij kan afzonderen als het even te veel wordt.”

Vraag af en toe hoe het gaat

Sascha en Lisa merken wel dat niet iedereen ze meteen begrijpt. “Ik probeer te omschrijven hoe ik me voel, dat lucht ook voor mezelf vaak op,” zegt Lisa. Sascha: “Maar mensen hoéven het niet perse te begrijpen of op te lossen.” Hoe kun je dan toch iemand laten weten dat je er voor hem of haar bent?  “Het enige wat je hoeft te doen is te luisteren zonder oordeel. En vraag af en toe eens hoe het gaat of wat je voor ze kan doen. Zegt die persoon op het laatste moment een afspraak af? Neem dat dan niet persoonlijk. Elke prikkel kan op dat moment teveel zijn.”

Het enige wat je hoeft te doen is te luisteren zonder oordeel. En vraag af en toe eens hoe het gaat of wat je voor ze kan doen.

Kijk wat jou écht energie geeft

GZ-psycholoog Najla Edriouch vindt het goed dat Sascha en Lisa nagaan of een activiteit op dat moment te veel is of niet. “Ik zeg altijd: Probeer een balans te zoeken tussen ‘energievreters', ‘energiegevers' en ‘bijkomertjes'. Kijk dus waar je écht energie van krijgt en probeer die dingen te blijven doen. Ook als je weinig energie hebt. Wat ik vaak zie is dat jongeren op hun telefoon zitten of een serie kijken. Kost weinig energie, maar het zijn  ‘bijkomertjes’: je laadt jezelf er niet mee op. Energievreters zijn vaak de dingen die voelen als moeten en daarom extra energie slurpen. Het is goed om je hier bewust van te zijn en hier keuzes in te maken. Je mag – ook tijdens de feestdagen – best even alleen aan jezelf denken.” 

Zie je op tegen de feestdagen of voel je je niet feestelijk maar juist wat somberder? Bekijk de tips van psycholoog Najla. 

GZ-psycholoog Najla Edriouch
Beeld: ©Rafael Bergman

Vier tips om de donkere dagen door te komen

Van GZ-psycholoog Najla Edriouch

Geel spreekwolkje met de tekst 'stemmingsstoornissen en depressies' in witte letters

Alles over stemmingsstoornissen en depressies

Lees meer over de aandoening en signalen