Twee mannen zitten op de bank en kijken tv, die niet zichtbaar is. De eerste man kijkt naar de tv, maar is ver weg in gedachten. De tweede man zit met zijn lichaam naar de tv, maar kijkt vanuit zijn ooghoeken bezorgd naar de eerste man.

Fabels en feiten

‘Ik kan jou toch niet helpen, ik ben toch geen hulpverlener?’ of ‘Hoe kun je zo vrolijk zijn als je depressief bent?’. Over psychische aandoeningen bestaan veel misverstanden. Die zijn vervelend om te horen voor mensen met een psychische aandoening. Daarom staan hier de fabels en feiten voor je op een rij.

Fabel 1: Psychische aandoeningen komen weinig voor

Dit klopt niet, want:

  • Afgelopen jaar had ongeveer één op de vijf Nederlanders last van één of meerdere psychische aandoeningen.
  • Bijna één op de twee mensen krijgt ooit in het leven zelf te maken met een psychische aandoening. Dit geldt voor zowel mannen als vrouwen. 
  • Sommige aandoeningen komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Zo hebben vrouwen vaker een stemmings- of angststoornis en mannen vaker een middelenstoornis.

Fabel 2: Iemand met een psychische aandoening kun je niet helpen

Dit klopt niet, want:

  • Je kunt iemand wel helpen, ook al ben je geen hulpverlener. 
  • Luisteren en empathie tonen zijn belangrijke vormen van ondersteuning. 
  • Vraag af en toe eens hoe het gaat, luister zonder te oordelen en vraag of je mag helpen ontdekken wat iemand nodig heeft.

"Erover praten leidt juist tot meer begrip en het helpt om mijn gedachtes te ordenen." - Noortje over haar depressie

Fabel 3: Van een psychische aandoening heb je 24/7 last

Dit klopt niet, want:

  • De psychische aandoening kan in de ene situatie meer aanwezig zijn dan in de andere, maar je bent er niet continu mee bezig.
  • Iemand met angstklachten is bijvoorbeeld niet altijd angstig. En als je een depressie hebt, kun je nog steeds hardop lachen. 
  • Voor sommige mensen en bij bepaalde psychische aandoeningen kan psychotherapie goed helpen. Tijdens deze therapie leer je problemen op een andere manier te bekijken of te benaderen. Hierdoor kun je ze ook anders gaan ervaren. 

Fabel 4: Een psychische aandoening gaat nooit meer over

Dit klopt niet, want:

  • Met de juiste hulp kunnen de meeste mensen een fijn leven hebben, ondanks de psychische problemen. 
  • Het kan soms moeilijk zijn om weer helemaal in balans te komen, bijvoorbeeld als de psychische aandoening heel veel invloed had op je dagelijkse leven. Toch is volwaardig leven ook dan mogelijk. 
  • Je leert omgaan met gevoeligheden en ontregeling. Zodat je een zinvol en prettig leven kunt leiden met of zonder hulp van anderen. 

“Accepteer dat je het hebt en dat het onderdeel is van wie je bent.” - Pepijn over zijn piekerstoornis

Fabel 5: Iemand met een psychische aandoening is gewelddadig

Dit klopt niet, want:

  • Vaak zijn mensen met een psychische aandoening helemaal niet gewelddadig, maar vertonen ze verward gedrag. Uit angst of uit hulpeloosheid. 
  • Uit onderzoek blijkt dat mensen met psychische problemen vaker slachtoffer dan dader zijn van geweld. 
  • Een heel klein deel van de mensen met een psychische aandoening zorgt voor overlast. Vaak is dat in huis, niet op straat. Denk bijvoorbeeld aan harde muziek draaien of hard schreeuwen, waardoor het buiten hoorbaar is. 

“Ik begroette mensen met een glimlach, maar diep van binnen voelde ik mij verward en rusteloos.” - Jorinde over haar depressie

Fabel 6: Psychische aandoeningen zijn op te lossen met medicijnen

Dit klopt niet, want:

  • Er zijn medicijnen die psychische klachten ondervangen of verminderen. Hierdoor kun je beter functioneren. 
  • Medicijnen kunnen psychische aandoeningen niet genezen.
  • De werking van medicijnen is verschillend per aandoening en per persoon. Bij sommige mensen werkt geen enkel medicijn. 

Fabel 7: Psychische aandoeningen zijn erfelijk

Dit klopt niet, want:

  • Sommige mensen zijn gevoeliger voor psychische aandoeningen dan anderen. Dit is deels erfelijk bepaald. Het is onbekend hoe dit precies komt. 
  • Er zijn honderden genen die een (kleine) rol spelen bij psychische aandoeningen. Iedereen heeft deze genen, de ene persoon meer dan de ander.  
  • Bepaalde situaties kunnen mensen een duw geven in de richting van een psychische aandoening. Denk aan heftige gebeurtenissen, armoede, infectieziektes en drugs- en alcoholgebruik. 
  • Hoe sterk erfelijkheid een rol speelt, verschilt per stoornis en leeftijd. Bij geen enkele stoornis is erfelijke aanleg de enige oorzaak.

Meer weten over bewustwording van stigma en de impact ervan? Kijk op https://www.samensterkzonderstigma.nl/hey-campagne/

Vanuit de deuropening zie je een gezin aan tafel zitten voor het avondeten: moeder, een tienerzoon en vader. De moeder en zoon kijken bezorgd naar de vader, de zoon heeft zijn liefdevol hand op zijn vaders hand.

Ga in gesprek

Wil je met iemand in gesprek over fabels & feiten rondom je eigen klachten of die van een ander? Deze gesprekstips helpen om op een fijne manier te praten over psychische aandoeningen.